Zazalar

Anadolunun Dogu ve Güneydogusunda yerlesik bir topluluk olan Zazalar üzerine bugüne kadar yapilan calismalarin cogunda, bu önemli topluluk sadece linguistik ve filolojik veriler üzerinden tanimlanagelmektedir. Anthony Smithin bir etnik toplulugun temel ögeleri olarak gördügü, kolektif isim, ortak soy miti, ortak tarih, ortak kültür, ortak teritorya ve dayanisma duygusu gibi ortak kavramlar, bu calismalarin konusu olmadi. Dolayisiyla calismalarin cogu bu yanlariyla eksik kaldi.Ercan Caglayanin Zazalar Tarih, Kültür ve Kimlik kitabi, bu eksigi büyük ölcüde giderirken, linguistigin ve filolojinin yanisira tarih, sosyoloji, antropoloji ve etnoloji gibi disiplinleri temel alarak Zazalarin etnik kökeni, dili, tarihi, inanclari, kültürleri ile kimlikleri birlikte ele aliniyor. Bunun yanisira inanc, mezhep, tarikat, asiret, seyhlik ve seyyidlik gibi kurumlarin Zaza toplumu icindeki yerleri, islevsel konumlari ile birlikte din ve toplumsal yasam cercevesi icinde irdeleniyor. Ayrica, milliyetcilik, ulus-devlet, dil standardizasyonu, dil planlamalari ve dil politikalarindan hareketle dil-lehce dikotomisindeki Zazaca tartismalarini da inceleyen Caglayan, bu konularda da önemli sonuclara varirken, disiplinlerarasi yaklasimi özgün bir bicimde kullanarak calismasinin temel cercevesini bu dogrultuda ciziyor. Zazalar Tarih, Kültür ve Kimlik, sadece bu yaniyla bile önemli bir basvuru kitabi olma özelligini tasiyan bir eser.Zazalar Tarih, Kültür ve Kimlik isimli calisma, Zazalarin etnik kökeni, dili, tarihi, inanclari, kültürleri ve en nihayetinde kimlikleri üzerine odaklaniyor. Ayrica dil ve lehce tartismalarinin ideolojik ve manipülatif oldugunu iddia ederek Zazalari etnisite, dil, din, tarih, cografya, kültür, kahramanlar ve diger müsterekler bakimdan ele alarak tüketici kaynakcasi ve ekleriyle Zazalara dair bir basvuru kitabi olmayi hak ediyor. Mehmet Ö. Alkan, Istanbul Üniversitesi